อัปเดตแนวทางการใช้ AI ในองค์กรการเงินจาก ธปท. และ คปภ. ปี 2026

การนำ AI เข้ามาใช้ในธุรกิจการเงินและประกันภัยกำลังเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ตั้งแต่ระบบวิเคราะห์ความเสี่ยง การอนุมัติสินเชื่อ ไปจนถึงการให้บริการลูกค้าผ่านระบบอัตโนมัติ

แม้ AI จะช่วยให้การทำงานเร็วขึ้นและมีประสิทธิภาพมากขึ้น แต่ในอีกด้านหนึ่งก็สร้างความเสี่ยงใหม่ที่องค์กรต้องระวัง เช่น การให้ผลลัพธ์ผิดพลาด การตัดสินใจที่ไม่เป็นธรรม หรือการใช้ข้อมูลไม่เหมาะสม

ด้วยเหตุนี้ หน่วยงานกำกับดูแลในประเทศไทยจึงเริ่มออก “แนวทางการกำกับ AI” เพื่อให้การใช้งาน AI อยู่ในกรอบที่ปลอดภัย โปร่งใส และตรวจสอบได้ โดยหน่วยงานหลักที่เกี่ยวข้องคือ ธนาคารแห่งประเทศไทย (ธปท.) และ สำนักงาน คปภ.

ภาพรวมการกำกับ AI ในประเทศไทย

ประเทศไทยยังไม่ได้มีกฎหมาย AI โดยเฉพาะ แต่ใช้แนวทางกำกับในรูปแบบ “risk-based guideline” แทน

แนวคิดหลักคือ ไม่ได้ห้ามใช้ AI แต่ต้องควบคุมความเสี่ยงให้เหมาะสมกับระดับความสำคัญของงาน

สองหน่วยงานหลักที่มีบทบาทในการดูแล การใช้AIในองค์กรการเงิน คือ

• ธปท. → ดูแลภาคธนาคารและบริการทางการเงิน
• คปภ. → ดูแลธุรกิจประกันภัย

ทั้งสองหน่วยงานมีเป้าหมายร่วมกันคือ ทำให้ AI ใช้งานได้จริง แต่ยังปลอดภัยและเป็นธรรมต่อผู้บริโภค

แนวทางและ ข้อบังคับ ธปท

ธปท. ออกแนวทางด้าน AI Risk Management เพื่อให้สถาบันการเงินใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ

หัวใจสำคัญคือแนวคิด “Responsible AI” ซึ่งประกอบด้วย 4 เรื่องหลัก:

• ความเป็นธรรม (Fairness)
• จริยธรรม (Ethics)
• ความรับผิดชอบ (Accountability)
• ความโปร่งใส (Transparency)

แนวคิดนี้สะท้อนว่า AI ไม่ใช่แค่ระบบอัตโนมัติ แต่เป็นสิ่งที่องค์กรต้องรับผิดชอบผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นด้วย

การจัดการความเสี่ยงที่ ธปท. เน้น

• ข้อมูล (Data): ต้องมีคุณภาพ ปลอดภัย และไม่รั่วไหล
• โมเดล (Model): ต้องมีการทดสอบและติดตามผลต่อเนื่อง ลดความผิดพลาดของ AI
• ความปลอดภัย (Cybersecurity): ป้องกันการโจมตี เช่น การป้อนข้อมูลหลอกระบบหรือ prompt injection

(อ้างอิงจาก: ธปท. ออกแนวนโยบายเกี่ยวกับการบริหารจัดการความเสี่ยงจากการใช้งาน AI)

แนวทางจากสำนักงาน คปภ.

ฝั่งประกันภัย คปภ. ได้ออกแนวทางกำกับการใช้ AI เพื่อให้เกิดความสมดุลระหว่าง “นวัตกรรม” และ “การคุ้มครองผู้บริโภค” หลักการสำคัญคือ การใช้ AI อย่างมีความรับผิดชอบ โปร่งใส และสามารถตรวจสอบได้

แนวทางหลักของ คปภ.

• โครงสร้างการกำกับดูแล AI ต้องชัดเจน (AI Governance)
• ระบบต้องมีความมั่นคงและปลอดภัย
• การตัดสินใจของ AI ต้องอธิบายได้
• ต้องป้องกันความไม่เป็นธรรมและ bias ต่อผู้บริโภค

จุดสำคัญที่ คปภ. เน้นมาก

ในกรณีงานที่มีความเสี่ยงสูง เช่น การรับประกันหรือการจ่ายสินไหม ต้องมี “มนุษย์เข้ามามีส่วนร่วมในการตัดสินใจ” เสมอ (Human-in-the-loop)

(อ้างอิงจาก: สำนักงาน คปภ. ออก “แนวปฏิบัติการกำกับดูแลการใช้งานปัญญาประดิษฐ์” คุมเข้มบริษัทประกันภัย ชูธรรมาภิบาลและคุ้มครองผู้บริโภค ชี้ชัดงานเสี่ยงสูงต้องมีมนุษย์ร่วมตัดสินใจ)

เปรียบเทียบแนวทางการใช้ AI ธปท. vs คปภ.

หัวข้อ	ธปท. (ธนาคารแห่งประเทศไทย)	คปภ. (ประกันภัย)
ขอบเขต	ธุรกิจธนาคารและการเงิน	ธุรกิจประกันภัย
แนวคิดหลัก	Responsible AI + Risk Management	AI Governance + Consumer Protection
จุดโฟกัส	ความเสี่ยงโมเดลและไซเบอร์	ความเป็นธรรมและความโปร่งใส
การอธิบายผล AI	ต้องอธิบายได้	ต้องอธิบายได้อย่างชัดเจน
Human oversight	ใช้ในงานสำคัญ	บังคับในงานความเสี่ยงสูง
เป้าหมาย	ลดความเสี่ยงระบบการเงิน	คุ้มครองผู้บริโภคและความเป็นธรรม

สรุป

แนวทางการใช้ AI จากทั้ง ธปท. และ คปภ. แสดงให้เห็นชัดว่า AI ในภาคการเงินและประกันภัยไม่ได้ถูกมองเป็นแค่เทคโนโลยี แต่เป็น “ความเสี่ยงระดับองค์กร” ที่ต้องมีระบบกำกับดูแลอย่างจริงจัง

องค์กรที่นำ AI มาใช้จึงต้องให้ความสำคัญกับ:

• การบริหารความเสี่ยง
• ความโปร่งใสของระบบ
• และการมีมนุษย์ร่วมตรวจสอบในงานสำคัญ

หากองค์กรของคุณกำลังเริ่มนำ AI มาใช้ในธุรกิจ การวางระบบกำกับดูแล AI (AI Governance) ตั้งแต่ต้นจะช่วยลดความเสี่ยง และทำให้การใช้งานสอดคล้องกับแนวทางของ ธปท. และ คปภ. เช่น AI monitoring, guardrails และ human-in-the-loop จะช่วยให้ AI ใช้งานได้อย่างปลอดภัยและยั่งยืนมากขึ้น 

หากไม่มั่นใจในการปรับใช้ AI เข้ากับองค์กร ติดต่อ AppMan เพื่อปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ